مقامات آمریکایی، اروپایی و ایرانی به نیویورک تایمز گفتند تهران در پی برگزاری انتخابات میاندورهای آمریکا، موضع سختگیرانهتری در مذاکرات با واشنگتن اتخاذ کرده است. رویترز نیز در گزارشی از خطر “بازگشت جنگ” سخن گفته است.روزنامه نیویورک تایمز به نقل از مقامات آمریکایی، اروپایی و ایرانی گزارش داد که در پی شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای ایالات متحده، مواضع تهران در مذاکرات با میانجیگران “سرسختتر” شده است. بنا بر این گزارش که روز سهشنبه ۱۷ نوامبر (۲۶ آبان) منتشر شد، مذاکرهکنندگان ایرانی تمایل کمتری به دادن امتیاز دارند.
شماری از مقامها به نیویورک تایمز گفتهاند که جمهوری اسلامی “برنامههایی برای تشدید درگیری تدوین کرده تا آمریکا را به بازگشت به میز مذاکره وادارد”. یکی از برنامههایی که در این گزارش به آن اشاره شده است، “افزایش حملات” به نفتکشهایی است که برای عبور از تنگه هرمز عوارض نمیپردازند. چنین حملاتی میتواند سبب افزایش بهای سوخت و دیگر کالاها شود.
نیویورک تایمز در گزارش خود به نقل از مقامهای ایرانی که خواستهاند نامشان فاش نشود، نوشت که استراتژی فشار و آسیبزدن اقتصادی به رأیدهندگان آمریکایی از طریق بستن تنگه مؤثر بوده است. به گفته آنها، “نتایج این انتخابات نشاندهنده پیروزی تهران بر واشنگتن است و مقامات جمهوری اسلامی اکنون تمایل دارند سرسختتر باشند و امتیازات کمتری در مذاکرات بدهند”.
پیمان صالحی، تحلیلگر مقیم تهران و نزدیک به دولت به نیویورک گفت: «ایران فکر میکند ترامپ از سوی رأیدهندگان و حزبش برای پایان دادن به جنگ با ایران تحت فشار است. بنابراین، آنها [مقامات ایران] قصد عقبنشینی ندارند؛ آنها قویتر شدهاند و اکنون احساس اطمینان بیشتری میکنند.»
ارزیابیها در مورد تمایل ایران به توافق
به گزارش نیویورک تایمز، مقامات در آمریکا و اروپا در مورد میزان تمایل جمهوری اسلامی برای دستیابی به توافقی جهت پایان دادن به جنگ، دچار اختلافنظر هستند.
سازمانهای اطلاعاتی آمریکا و اروپا ارزیابی میکنند که علیرغم اعتماد به نفس روزافزون تهران، رژیم ایران در صورتی که آمریکا دسترسی به میلیاردها دلار داراییهای بلوکهشده را برای آن فراهم کند، همچنان به یک توافق علاقهمند است.
از سوی دیگر، مقامهایی که نامشان فاش نشده، به برنامههای جمهوری اسلامی برای تشدید تنش اشاره کردند که میتواند بار دیگر قیمت سوخت و سایر کالاها را افزایش دهد.
جیم هایمز، عضو دموکرات کنگره و نماینده ایالت کنتیکت که قرار است سال آینده ریاست کمیته اطلاعات مجلس نمایندگان را بر عهده بگیرد، به نیویورک تایمز گفت، مقامهای ایران شناخت دقیقی از تحولات سیاسی آمریکا دارند و اکنون در برابر دولت ترامپ احساس قدرت بیشتری میکنند.
به گفته او، پیام انتخابات اخیر در آمریکا برای حکومت ایران قابل درک است و آنها احساس میکنند که “اهرم استراتژیک بزرگتری نسبت به گذشته در برابر دولت ترامپ دارند”.
نیویورک تایمز به نقل از هایمز نوشت، فشار نظامی و تحریمها واردات ایران را بهشدت کاهش داده و فشار اقتصادی سنگینی ایجاد کرده است. او هشدار داد که این وضعیت میتواند حکومت را به مذاکره یا واکنشهای خشونتآمیز و پیشبینیناپذیر گرایش دهد.
این نماینده حزب دموکرات، حکومت ایران را به “جانوری در تنگنا” تشبیه کرد و گفت: «این حیوان ممکن است برای مذاکره تلاش کند، اما من همچنین فکر میکنم که احتمالاً به شکلهایی بسیار وحشیانه واکنش نشان خواهد داد؛ شاید برای پیشبرد مذاکرات.»
دویچه وله فارسی را در واتساپ دنبال کنید
یکی از اختلافات اصلی مربوط به ترتیب اقدامات در یک توافق احتمالی است. به گفته مقامات فعلی و سابق آمریکا، حکومت ایران پیش از اجازه دادن به عبور کشتیها از تنگه هرمز، خواستار لغو تحریمها و پرداختها از سوی کشورهای عربی است.
ایالات متحده اما در مقابل اصرار دارد که جمهوری اسلامی پیش از آزادسازی داراییهای مسدودشده یا لغو تحریمها، حملات به کشتیها را متوقف کند. این اختلاف پیشتر نیز سبب شده بود تا چند دور از مذاکرات با ناکامی روبرو شود.
گزینههای ترامپ
در حالی که تهران از نتایج انتخابات دلگرم است، نگرانیها در واشنگتن در مورد گام بعدی دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا بیشتر شده است. به نوشته نیویورک تایمز پس از آنکه جیدی ونس، معاون او گفت که جنگ ایران در شکست جمهوریخواهان نقش داشته است، ترامپ او را از تیم مذاکرهکنندگان کنار گذاشت و از او خواست نیروی خود را بر مسائل داخلی متمرکز کند. طبق گزارش این روزنامه، مقامهای ایرانی اظهارات ونس را “نشانهای از اختلافات عمیق در کاخ سفید” تلقی کردند.
نیویورک تایمز در گزارش خود به گزینههای پیشروی ترامپ اشاره کرده و آنها را برشمرده است: تلاشی دیگر برای دستیابی به توافق، از سرگیری حملات، یا خروج از درگیری و کاهش نیروی نظامی عظیم و استقراریافته آمریکا در منطقه.
بیشتر بخوانید: آیا نتانیاهو میتواند به عنوان رئیس دولت موقت جنگ دیگری علیه ایران را آغاز کند؟
با این حال، اقدام یکجانبهای از سوی اسرائیل یا حمله جمهوری اسلامی علیه منافع آمریکا یا یک کشور همپیمان، میتواند ترامپ را مجبور کند که واکنش نشان دهد.
برخی از مقامات آمریکایی معتقدند که یک دور دیگر از حملات، بهویژه علیه زیرساختهای انرژی، میتواند اقتصاد ایران را به فروپاشی نزدیکتر کند. شماری دیگر خاطرنشان کردند که پیشبینیهای قبلی در مورد فروپاشی اقتصادی محقق نشده است. در همین حال، تماسهای غیرمستقیم با میانجیگری کشورهای منطقه ادامه دارد.
“خطر بازگشت جنگ”
از سوی دیگر خبرگزاری رویترز روز سهشنبه ۱۷ نوامبر (۲۶ آبان) در گزارشی تحلیلی و اختصاصی به وضعیت حاکم میان تهران و واشنگتن پرداخته و از “خطر بازگشت جنگ” سخن گفته است.
به نوشته رویترز، در حالی که واشنگتن به محاصره دریایی و فشار اقتصادی برای واداشتن جمهوری اسلامی به عقبنشینی امید بسته است، ایران با افزایش هزینههای سیاسی و نظامی جنگ برای آمریکا، در انتظار تغییر معادلات نشسته است. دو طرف تصور میکنند زمان به سود آنها کار میکند، اما این محاسبه خطرناک میتواند پیش از آنکه دیپلماسی راهی برای برونرفت پیدا کند، به ازسرگیری درگیریها منجر شود.
نزدیک به ۹ ماه پس از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ، تهران و واشنگتن هر دو بهگونهای رفتار میکنند که گویی زمان به سود آنهاست. همین محاسبه، دو کشور را در بنبستی گرفتار کرده که خروج از آن برای هیچیک آسان نیست و چشمانداز روشنی نیز برای برونرفت از آن دیده نمیشود.
رویترز این وضعیت را “قماری پرخطر” توصیف کرده و به نقل از دو مذاکرهکننده پیشین آمریکا در امور خاورمیانه، مقامهای اروپایی و منابعی در کشورهای حاشیه خلیج فارس نوشته است، احتمال دارد درگیریها پیش از آنکه مسیری دیپلماتیک برای پایان جنگ پیدا شود، از سر گرفته شوند.
بیشتر بخوانید: چرا پیروزی دموکراتها در آمریکا لزوما مانع جنگ ترامپ با ایران نمیشود؟
بنا بر تحلیل این خبرگزاری دونالد ترامپ به جای آنکه بار دیگر حملات گستردهای علیه جمهوری اسلامی انجام دهد یا در برابر خواستهای تهران کوتاه بیاید، راهبرد فشار و فرسایش را انتخاب کرده است. او به این جمعبندی رسیده که ازسرگیری بمبارانها لزوماً نتیجه جنگ را تغییر نمیدهد و حتی ممکن است واکنش تلافیجویانه ایران علیه زیرساختهای انرژی کشورهای حاشیه خلیج فارس را در پی داشته باشد. به همین دلیل، فعلاً از حمله نظامی گسترده خودداری کرده است.
ترامپ در عوض امیدوار است محاصره دریایی ایران و تشدید فشارهای اقتصادی، تهران را به عقبنشینی و در نهایت به سازش در مناقشه هستهای وادار کند.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
ایران اعلام کرده که همچنان از دیپلماسی استقبال میکند و روز سهشنبه نیز با میانجیهای عمانی و قطری دیدار و گفتوگو داشته است. تهران در عین حال واشنگتن را به پیگیری “سیاست فشار و اجبار” متهم میکند و میگوید در برابر فشارهای آمریکا تسلیم نخواهد شد.
رویترز در توصیف وضعیت کنونی از وجود “واقعیتی دوگانه” سخن گفته و مینویسد: «ترامپ گزینههای خوبی در اختیار ندارد و ایرانیها هم گزینههای خوبی ندارند.» به نوشته این خبرگزاری هر یک از دو طرف، شرایط پایان جنگ را به شکلی تعریف میکنند که با خواستههای طرف مقابل در تضاد است و هیچیک نیز نمیتواند آنچه را طرف دیگر مطالبه میکند، بپذیرد.
در گزارش رویترز به نقل از یک مقام ارشد اروپایی آمده است، خواستهای واشنگتن برای ایران بیش از اندازه پرهزینه است و در مقابل، مطالبات تهران از نظر سیاسی برای دولت آمریکا هزینهای سنگین به همراه دارد.
