دونالد ترامپ، شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین بهدور از چشم دوربینها با یکدیگر گفتوگو کردند. شی نسبت به خطرات جنگ هستهای هشدار داد، پوتین از “مسئولیت مشترک” برای صلح جهانی سخن گفت و ترامپ این دو رهبر را “دوست” خود خواندیدار تاریخی رهبران آمریکا، روسیه و چین روز پنجشنبه ۲۸ آبان (۱۹ نوامبر) در پشت درهای بسته ویلایی در شهر شنژن چین پس از یک ساعت و ۲۰ دقیقه به پایان رسید.
دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، پیش از آغاز این نشست گفت که او به همراه ولادیمیر پوتین و شی جینپینگ در حال ساختن “لحظهای تاریخی” هستند و از اینکه چنین فرصتی فراهم آمده، خرسند است. او اظهار داشت: «هیچ صلحی تا کنون با رد فرصتهای تعامل شکل نگرفته است.»
در آغاز این نشست هر سه آنها اظهاراتی مقدماتی را درباره موضوعات مهمی از تسلیحات هستهای گرفته تا جنگ اوکراین مطرح کردند.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
شیبه همتایان خود گفت که سه کشور باید “به طور مشترک از صلح و ثبات جهانی حفاظت کنند”. شبکه تلویزیونی دولتی چین گزارش داد که شی خواستار جهانی عاری از تسلیحات هستهای شده و به ترامپ و پوتین گفته است که به باور او سلاحهای هستهای باید “ممنوع و نابود” شوند.
این اظهاراتی در حال بیان شدند که چین در سالهای گذشته برنامه هستهای خود را گسترش داده است و بارها با پیوستن به مذاکرات کنترل تسلیحات هستهای با واشنگتن و مسکو مخالفت کرده است.
روسیه و آمریکا زرادخانههای هستهای بسیار بزرگتری در مقایسه با چین دارند، در حالی که برنامه هستهای چین در سالهای اخیر رشدی قابلتوجه داشته و این کشور در حال افزایش سریع تعداد کلاهکهای هستهای و توسعه سامانههای پرتاب آنهاست.
بنا بر گزارشها، شی جینپینگ برخلاف ترامپ و پوتین مستقیما به جنگ اوکراین اشاره نکرد، اما گفت: «تاریخ به ما میگوید هرگاه قدرتهای بزرگ در هماهنگی با یکدیگر زندگی میکنند، جهان در صلح است، اما زمانی که قدرتهای بزرگ با یکدیگر درگیر میشوند، جهان به آشوب کشیده میشود.»
او خواستار آن شد تا “تمام تلاشها” برای “جلوگیری از وقوع یک جنگ هستهای” به کار گرفته شود و تأکید کرد در چنین جنگی “نمیتوان پیروز شد و هرگز نباید به آن دست زد”.
پوتین نیز بر “مسئولیت مشترک” سه کشور در قبال حفظ صلح و امنیت بینالمللی اشاره کرده و اظهار داشت که روسیه، چین و آمریکا در حل و فصل جنگ اوکراین “منافع مشترکی” دارند.
او گفت که در مذاکرات پشت درهای بسته، امنیت غذایی و انرژی نیز مورد بحث قرار خواهد گرفت.
پوتین این اظهارات را در حالی مطرح کرد که تا کنون به هیچکدام از فرصتهای پیشآمده برای پایان دادن جنگ اوکراین پاسخ مثبت نداده است.
ترامپ در سخنانش پوتین را “دوست” خود خواند و پوتین نیز به زبان انگلیسی خطاب به رئیس جمهور آمریکا گفت: «از دیدنت خوشحالم.»
رئیس جمهور آمریکا پیش از برگزاری این نشست به صورت جداگانه با شی و پوتین دیدار کرده و هر دو دو را “دوست” خود خوانده بود.
نگرانیها نسبت به “تقسیم جهان”
برخی از ناظران و کارشناسان سیاسی در روزهای گذشته گفته بودند که انتظار دارند این نشست تاریخی بیشتر جنبه نمادین داشته باشد تا اینکه به دستاوردهای عملی منجر شود. برخی نیز این نگرانی را مطرح کرده بودند که سه رهبر قدرتمند قصد دارند جهان را به حوزه نفوذ میان خود تقسیم کنند، برای نمونه با اتخاذ تصمیمهایی در مورد اوکراین بدون درنظر گرفتن کییف یا کشورهای اروپایی.
این نشست در شرایطی برگزار شده است که جنگ اوکراین و جنگ ایران موجب اختلال و نوساندر بازارهای جهانی انرژی، افزایش قیمت نفت و تشدید نگرانیها در مورد امنیت غذایی و ثبات اقتصاد جهانی شده است.
شی پیش از آغاز این نشست گفت: «چین، روسیه و ایالات متحده باید همچنان طرفهای درگیر در منازعات را تشویق کنند که پشت میز مذاکره بنشینند و وارد گفتوگو شوند و اختلافاتشان را از طریق روشهای سیاسی و دیپلماتیک حلوفصل کنند.»
در پایان این نشست هیچیک از رهبران روسیه، آمریکا و چین در مورد نتایج این مذاکرات اظهار نظری نکردند. بنا بر گزارشها، ترامپ بلافاصله پس از پایان این گفتوگو چین را ترک کرد.
به گزارش خبرگزاری دولتی “ریانووستی” روسیه، کرملین فضای مذاکرات را “خوب” توصیف کرده و گفت بیانیهای مشترک ظرف ساعات آینده منتشر خواهد شد.
اختلافات عمیق
این نشست تاریخی در حالیبرگزار شد که مسکو، پکن و واشنگتن درباره اوکراین، ایران و تسلیحات هستهای و تجارت اختلافات عمیقی دارند. همین امر نیز موجب شده است تا تحلیلگران درباره دستیابی به نتیجهای پایدار از این نشست تردید داشته باشند.
دویچه وله فارسی را در واتساپ دنبال کنید
ترامپ پیش از این نشست، در دیداری جداگانه با شی در مورد تنگه هرمز صحبت کرد و گفت که او و همتای چینیاش بر ضرورت تدوام جریان انتقال نفت از طریق این آبراه تأکید دارند.
شی در اظهارات خود به طور مستقیم اشارهای به ایران نکرد.
پوتین و شی پیش از دیدار سه جانبه با ترامپ در سخنانی صریح و تند، سیاستهای تجاری “حمایتگرایانه” غرب و تحریمها را مورد انتقاد قرار داده بودند. رئیس جمهور چین روز پنجشنبه ۱۸ نوامبر (۲۷ آبان) در جریان نشستهای مجمع همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه خواستار تجارت “باز و آزاد” شد.
ترامپ پیشتر در گفتوگویی با شبکه فاکس نیوز به شکوه و تشریفات مراسم استقبالش هنگام ورود به اجلاس آسیا و اقیانوسیه اشاره کرده و گفته بود، شی “رئیس جمهوری بزرگ” است و “هرگز برای استقبال از کسی به فرودگاه نرفته است”.
