نیویورک تایمز در گزارشی نوشته است که جمهوری اسلامی با طرح شروط تازه امید به بازگشایی سریع تنگه هرمز را کاهش داده است. در همین حال کاخ سفید نیز به درخواست اظهارنظر درباره مطالبات تهران پاسخ نداده است.محمدباقر ذوالقدر، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، روز شنبه ۱۷ مرداد (۸ اوت) اعلام کرد که آمریکا پیش از بازگشایی تنگه هرمز برای تردد دریایی باید چند شرط تهران را بپذیرد.
در این زمینه او خواستار لغو محاصره دریایی و تحریمها علیه ایران، خروج نیروهای نظامی آمریکا از اطراف ایران، پرداخت غرامت جنگی، آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران و نیز پایان حملات علیه متحدان جمهوری اسلامی در منطقه و تهدیدها علیه ایران شد.
به گزارش نیویورک تایمز، کاخ سفید به درخواست این نشریه برای اظهارنظر درباره مطالبات تهران پاسخ نداده است. این منبع یادآوری میکند که در آتشبس پیشین میان جمهوری اسلامی و آمریکا که در ماه ژوئن بر سر آن توافق شد، لغو کامل تحریمها تنها در صورت دستیابی به توافق نهایی درباره برنامه هستهای ایران پیشبینی شده بود.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
در همین رابطه مقامهای آمریکایی نیز پیشتر گفته بودند ایران فقط زمانی میتواند به داراییهای مسدودشده خود دسترسی پیدا کند که ابتدا تعهد دهد از ذخایر اورانیوم با غنای بالای خود چشمپوشی کند.
بیانیه ذوالقدر در زمانی منتشر شد که ایران و عمان در حال مذاکره درباره توافقی برای مدیریت آینده تنگه هرمز هستند. جمهوری اسلامی از ماه فوریه و در واکنش به حملات آمریکا و اسرائیل، عملا تنگه هرمز را بسته است.
این رسانه آمریکایی در ادامه مینویسد فهرست مطالبات ذوالقدر، انتظارها برای توافق سریع ایران و عمان را که میتوانست جریان تجارت از تنگه را از سر بگیرد و به کاهش قیمت جهانی انرژی کمک کند، بر هم زده است.
بیشتر بخوانید: توافق ایران و عمان؛ آیا ایران میتواند در تنگه هرمز عوارض بگیرد؟
در ارزیابی گزارش آمده است که این شروط احتمالا دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، را زیر فشار قرار میدهد؛ بهویژه اگر او در آستانه انتخابات میاندورهای در ماه نوامبر بخواهد قیمتها را برای مصرفکنندگان آمریکایی پایین بیاورد.
“بازگشایی تنگه هرمز قریبالوقوع نیست”
بر اساس همین گزارش، حتی پیش از بیانیه ذوالقدر نیز مقامهای جمهوری اسلامی نشانههایی داده بودند که بازگشایی تنگه هرمز قریبالوقوع نیست.
در همین حال حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در اظهاراتی که تسنیم، رسانه وابسته به سپاه پاسداران، منتشر کرد، گفت بازگشایی این تنگه “وابسته به مذاکرات ایران و عمان نیست”.
محبی همچنین گفت این موضوع به “پذیرش کامل شروط ایران از سوی آمریکا” بستگی دارد. او جزئیات این شروط را روشن نکرد، اما گفت واشنگتن نباید در مذاکرات جاری ایران با عمان یا دیگر کشورها دخالت کند.
این گزارش سپس به سخنان عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، اشاره میکند که روز شنبه گفته بود ایران و عمان به توافق “بسیار نزدیک” هستند.
عراقچی در عین حال گفته بود: «با این حال، بازگشایی تنگه هرمز مشروط به شروط دیگری است، از جمله جبران نقضهای یادداشت تفاهم اسلامآباد از سوی آمریکا.» منظور او توافق آتشبسی بود که ایران و آمریکا در ماه ژوئن امضا کردند.
به نوشته این روزنامه، توافق ژوئن که با میانجیگری پاکستان در اسلامآباد و در قالب یک “یادداشت تفاهم” به دست آمد، خواستار بازگشایی تنگه هرمز و لغو موقت تحریمهای نفتی علیه ایران شده بود. با این حال، متن توافق مبهم بود و ایران و آمریکا برداشتهای متفاوتی از معنای آن داشتند؛ آمریکا از یک مسیر جنوبی برای عبور کشتیها حمایت کرده بود؛ مسیری که در امتداد سواحل عمان قرار داشت و از آبهای ایران دور میماند اما ایران خواهان عبور کشتیها از مسیر شمالی بود که به طور کامل تحت کنترل سپاه پاسداران قرار دارد.
بیشتر بخوانید: جزئیات و ابهامات توافق ایران و عمان بر سر تنگه هرمز به روایت رویترز
جمهوری اسلامی در واکنش به کشتیهایی که از مسیر جنوبی عبور میکردند هشدار داد و سپس آنها را هدف حمله قرار داد. آتشبس بهزودی فروپاشید و آمریکا محاصره دریایی بنادر ایران را دوباره برقرار کرد.
عراقچی در این زمینه گفته است: «آمریکاییها در پی ایجاد مسیرهای تازه از طریق تنگه هرمز بودند و با وجود هشدارهایی که کشور ما صادر کرده بود، تلاش کردند مدیریت ایران بر تنگه را تضعیف کنند. بنابراین، هرگونه نقض یادداشت تفاهم یا مدیریت ایران بر تنگه هرمز برای جمهوری اسلامی ایران کاملا غیرقابل پذیرش است.»
این گزارش همچنین مینویسد که ایران و عمان درباره یک مسیر موقت از تنگه هرمز گفتوگو میکنند و نیروهای نظامی دو کشور در حال مذاکره درباره جزئیات آن هستند.
به گفته مقامهای آگاه از توافق در حال شکلگیری، چنین توافقی میتواند بخشی از ادعاهای جمهوری اسلامی درباره کنترل بر کشتیرانی در این آبراه را رسمی کند.
“مدیریت فشارهای داخلی”
در ارزیابی نیویورک تایمز آمده است که اظهارات مقامهای جمهوری اسلامی ممکن است بخشی از تلاش برای مدیریت فشارهای داخلی باشد. عباس عراقچی و مسعود پزشکیان، وزیر خارجه و رئیسجمهور ایران، از سوی تندروهایی که با هرگونه توافق با آمریکا مخالفاند، تحت فشار قرار گرفتهاند.
گزارش به نقل از راز زیمت، کارشناس ایران در مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل، مینویسد سخنان محبی و عراقچی نشان میدهد از نگاه تهران، مذاکرات با عمان در بهترین حالت درباره چگونگی بازگشایی آینده تنگه هرمز است.
زیمت گفته است حتی اگر ایران و عمان درباره جزئیات تنگه به توافق برسند، روشن است که تهران بدون بازگشت آمریکا به تعهداتش در چارچوب یادداشت تفاهم، از جمله لغو محاصره دریایی و ازسرگیری روند کاهش تحریمها، اجرای توافق را نخواهد پذیرفت.
دویچه وله فارسی را در واتساپ دنبال کنید
بخش دیگری از گزارش به تنشهای جاری در آبراه هرمز اختصاص دارد. وزارت امور خارجه امارات متحده عربی روز شنبه اعلام کرد که یک حمله از سوی ایران، نفتکشی متعلق به شرکت ملی نفت ابوظبی را هنگام عبور از تنگه هرمز هدف قرار داده است. این شرکت گفته بود از زمان آغاز درگیری، دستکم ۱۵ فروند از کشتیهایش در این آبراه هدف حمله قرار گرفتهاند؛ حملاتی که به کشته شدن یک نفر و زخمی شدن ۲۰ خدمه انجامیده است.
این گزارش همچنین مینویسد وزارت امور خارجه عمان روز شنبه “حملات مکرر به کشتیهای عبوری از تنگه هرمز” را محکوم کرده و آنها را نقض حقوق بینالملل و حاکمیت سرزمینی دانسته است.
با این حال، عمان همزمان گفته مذاکرات با ایران در “فضایی مثبت و سازنده” ادامه دارد و از طرفها خواسته است از هر اقدامی که میتواند بر این روند و پیشرفت حاصلشده اثر بگذارد، خودداری کنند.
ونس: مذاکرات در میانه راه قرار دارد
بر اساس گزارش نیویورک تایمز، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، نیز روز شنبه در گفتوگو با فاکس نیوز، آمریکا را یکی از بازیگران گفتوگوهای ایران و عمان توصیف کرد و گفت مذاکرات “در میانه راه” قرار دارد؛ هرچند مقامهای آمریکایی پیشتر گفته بودند توافق برای بازگشایی تنگه تقریبا در دسترس است. مشخص نیست که ونس هنگام این گفتوگو از تازهترین مطالبات جمهوری اسلامی آگاه بوده است یا نه.
ونس گفت: «آنچه اکنون واقعا روی آن کار میکنیم این است که چگونه میتوان عملا یک سازوکار تردد ایجاد کرد تا کشتیهایی که عبور میکنند بتوانند با امنیت عبور کنند. این البته شامل مینروبی هم میشود، اما همچنین شامل تعهدی از سوی ایرانیهاست که به کشتیهای تجاری شلیک نکنند.»
این گزارش میافزاید ونس نگفت آمریکا ممکن است در چارچوب یک توافق احتمالی چه امتیازی به ایران بدهد. او در عوض تأکید کرد واشنگتن اهرم فشار مهمی بر تهران دارد و گفت: «آنها بهشدت آسیب دیدهاند. میخواهند این موضوع تمام شود. پرسش این است که آیا توانایی دارند، آیا نظام آنها توانایی دارد چیزهایی را بدهد که برای رضایت ما لازم است.»
به دویچه وله فارسی در واتس اپ بپیوندید
به نوشته این روزنامه، بر اساس دادههای شرکت دریایی کپلر، در هفته گذشته یعنی از دوشنبه تا پنجشنبه فقط ۳۳ کشتی از تنگه هرمز عبور کردهاند، یعنی به طور متوسط روزانه حدود هشت کشتی؛ در حالی که پیش از جنگ، روزانه بهطور متوسط ۱۳۰ کشتی از این مسیر استفاده میکردند.
در پایان گزارش آمده است که برخی کشتیها برای جلوگیری از شناسایی از سوی نیروهای ایرانی یا آمریکایی که محاصرههایی را در تنگه اعمال میکنند، فرستندههای موقعیتیاب خود را خاموش کردهاند؛ اقدامی که تهیه آمار دقیق از میزان عبور و مرور کشتیها را دشوار کرده است.
