دیدار پیشرو بین دو تیم ایران و مصر در جام جهانی نهتنها حساسیت ورزشی بالایی دارد، بلکه موجب تنش فراوان شده است. فیفا به رغم اعتراض این دو کشور، اعلام کرد همراه داشتن پرچم رنگینکمانی دگرباشان در ورزشگاه منعی ندارد.در نخستین “بازی رژه افتخار” رسمی تاریخ جام جهانی ، دو کشور با اکثریت مسلمان مقابل یکدیگر قرار گرفتهاند که در آنها، جامعه دگرباشان با دشواریهای بسیار روبهروست و حتی تحت پیگرد کیفری و مجازاتهای قرون وسطایی قرار میگیرد.
این در حالی است که جامعه دگرباشان هر تابستان در سیاتل، محل برگزاری رقابت بین دو تیم ایران و مصر، یک جشنواره بزرگ رژه افتخار برگزار میکند.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
این بار اما وضع به گونه محسوسی با گذشته متفاوت است. پرچمهای رنگینکمانی دگرباشان روی سکوها، جشن پرشور رژه افتخار در سراسر شهر، و در میانه مسابقات دیده میشوند. اما فدراسیونهای فوتبال دو کشور در موضع ضدیت با جامعه دگرباشان، با یکدیگر همنظرند.
اینکه چنین اتفاقی رخ داده، در درجه نخست کاملا اتفاقی است. حتی پیش از قرعهکشی گروههای جام جهانی در ماه دسامبر و پیش از آنکه مشخص شود چه تیمهایی مقابل هم قرار خواهند گرفت، کمیته محلی برگزارکننده شهر سیاتل این مسابقه را بهعنوان “بازی رژه افتخار” تعیین کرده بود، زیرا در این شهر، در آخرین آخر هفته ماه ژوئن، جامعه کوییر بهطور سنتی برای برگزاری جشنوارهای گرد هم میآید.
هواداران تیمهای فوتبال نیز نگاههای متفاوتی به این موضوع دارند. یک هوادار مصری در سیاتل به دویچه وله گفت: «این با فرهنگ مذهبی ما در تضاد است.» او افزود: «بهترین راهحل این است که آنها بیرون از ورزشگاه جشن بگیرند.»
یک هوادار ایرانی موضع بازتری داشت و گفت: «در نهایت ما در ایالات متحده آمریکا بازی میکنیم. این کشور میزبان است. و حقوق دگرباشان اینجا حمایت میشود.»
دو فدراسیون درگیر، در درجه نخست، نه از جامعه دگرباشان، بلکه از فدراسیون جهانی فوتبال، فیفا، انتقاد میکنند. سخنگوی تیم ملی ایران در پاسخ به پرسش “اتلتیک” (The Athletic) اعلام کرد که این موضوع را “جدی” میگیرند.
این اعتراض به قدری جدی است که این دو تیم، حتی پیش از مسابقه با یکدیگر متحد شدند تا همانند اعتراض اولیه پس از تعیین این بازی، بار دیگر به آن اعتراض کنند.
تضاد با “ارزشها و باورهای مشترک”
فدراسیون فوتبال جمهوری اسلامی مدعی شده است که مصر و ایران در نهایت “دو کشور مسلمان با اشتراکات عمیق فرهنگی و مذهبی” هستند و “ارزشها و باورهای مشترکی دارند”.
به همین دلیل، فدراسیون این دو کشور از فیفا خواستند “گامهای لازم” را بردارد تا “اطمینان حاصل شود که هیچ مراسم یا فعالیت تبلیغاتی مرتبطی در ورزشگاه برگزار نشود”.
به عبارت دیگر فدراسیونهای این دو کشور نمیخواهند هیچ نمادی از این جنبش (یعنی حتی پرچمهای رنگینکمانی دگرباشان) در ورزشگاه دیده شود.
پیش از این، حتی تهدید به تحریم و احتمال نیمهتمام ماندن مسابقه نیز از هفتهها پیش مطرح بوده است. با این حال، کارشناسان چنین واکنش شدیدی را بعید میدانند، هرچند میزان مخالفت، دستکم در ایران ابعاد بسیار شدیدی دارد.
جامعه دگرباشان در جمهوری اسلامی با فشار شدید روبهروست؛ برای روابط همجنسگرایانه حتی مجازات اعدام نیز وجود دارد. در مصر نیز همجنسگرایی دستکم میتواند تحت پیگرد کیفری قرار گیرد.
فیفا: جام جهانی یک رویداد جهانی و فراگیر است
فیفا در برابر اعتراض ایران و مصر بر موضع خود پافشاری کرده و در پاسخ به اتلتیک گفته است که جام جهانی یک “رویداد فراگیر است” و از هواداران با هر گرایش جنسی در مسابقات استقبال میشود.
فدراسیون جهانی فوتبال با این موضع نشان میدهد که در ارتباط با پیامهای سیاسی، ترجیح میدهد خود را با شرایط کشورهای میزبان هماهنگ کند، نه با یک خط مشی روشن و مستقل.
در قطر در سال ۲۰۲۲ استفاده از بازوبند کاپیتانی “وانلاو” (One Love) ممنوع شد. هوادارانی که نمادهای خاصی، از جمله پرچم رنگینکمانی دگرباشان، همراه داشتند اجازه ورود به ورزشگاهها را نداشتند. بازوبند کاپیتانی وانلاو، پیش و هنگام جام جهانی قطر موضوعی بسیار مهم بود و به مشکلی برای فیفا تبدیل شد.
اما اکنون در آمریکا، کانادا و مکزیک شرایط متفاوت است. طبق آییننامه رفتار ورزشگاه، “پرچمهای رنگینکمانی دگرباشان و دیگر پرچمهایی که نمایانگر گرایش جنسی و هویت جنسیتی هستند”، مجاز شمرده میشوند.
در سیاتل قرار نیست از همجنسگراهراسی و دگرباشستیزی فدراسیونهای فوتبال ایران و مصر، هراسی به دل راه داده شود. هدا مکلندون از کمیته سازماندهی جام جهانی این شهر گفت: «بیایید به مردم در سیاتل خوشآمد بگوییم. و به آنها نشان دهیم که چقدر به این موضوع افتخار میکنیم.»
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
او افزود: «موضوع فراتر از سیاست است، فراتر از مذهب است. برای ما واقعاً مسئله شهرمان است و مطمئنم افرادی که برای جام جهانی میآیند، بهویژه در سیاتل، درک خواهند کرد چه چیزی این شهر را منحصربهفرد میکند.»
تقاضای عدم طرح پرسش درباره جشنواره رژه افتخار
این موضوع طبیعتا در نشستهای خبری تیمها نیز مطرح شده است. با این حال، بازیکنان تیم ایران، تنها بیانیهای قرائت کردند و حسام حسن، سرمربی تیم ملی مصر نیز از پاسخ دادن به پرسشها طفره رفت. او گفت: «من بهعنوان مربی فقط روی فوتبال تمرکز دارم. این تنها چیزی است که به آن فکر میکنم.»
از امیر قلعهنویی، سرمربی ایران، پرسیده شد که آیا بازیکنانش را برای احتمال دیده شدن پرچمهای رنگینکمانی دگرباشان روی سکوها آماده کرده است یا نه. پاسخ او این بود: «وقتی بازی شروع میشود، تمام تمرکز ما روی زمین مسابقه است، نه روی چیزهایی که بیرون از آن رخ میدهد.»
