تعلیق برگزاری تافل و جیآرای در ایران، مسیر مهاجرت تحصیلی را برای داوطلبان ایرانی دشوارتر و گرانتر کرده است. “موسسه ای تی اس” میگوید این تصمیم پس از تعلیق مجوز تحریمی مرتبط با خدمات آموزشی گرفته شده است.برگزاری آزمونهای تافل و جیآرای در ایران متوقف شده است؛ تصمیمی که مستقیما به تغییر تازه در چارچوب تحریمهای آمریکا علیه ایران برمیگردد. “موسسه ای تی اس” (ETS)، برگزارکننده این آزمونها، میگوید پس از تعلیق “مجوز عمومی جی” (G) از سوی دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا (OFAC)، ناچار شده خدمات خود در ایران را متوقف کند.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
همزمان گزارشهایی نیز از محدود شدن دسترسی داوطلبان ایرانی به آزمون زبان دولینگو منتشر شده است؛ آزمونی که در سالهای اخیر برای بسیاری از متقاضیان تحصیل در خارج، گزینهای ارزانتر، سریعتر و سادهتر از آزمونهای سنتی بود.
این توقف برای داوطلبان ایرانی فقط یک تغییر اداری نیست. بسیاری از آنها ماهها برای آزمون زبان برنامهریزی کردهاند، هزینه کلاس و منابع آموزشی دادهاند، با دانشگاهها مکاتبه کردهاند و موعد ارسال مدارک یا درخواست بورسیهشان نزدیک است. حالا همان آزمونی که قرار بود بخشی از مسیر پذیرش باشد، خود به مانعی تازه تبدیل شده است.
تصمیمی که از واشنگتن آغاز شد
“موسسه ای تی اس” در پاسخ به دویچه وله اعلام کرد که پس از تعلیق “مجوز عمومی جی” از سوی دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا، اجرای آزمونهای تافل و جیآرای در ایران را به صورت فوری متوقف کرده است. این موسسه گفته تصمیم اخیر در چارچوب پایبندی به قوانین تحریمی آمریکا گرفته شده و داوطلبانی که تحت تاثیر این تغییر قرار گرفتهاند، مستقیما از وضعیت خود مطلع خواهند شد.
بر اساس پاسخ “موسسه ای تی اس”، شهروندان ایرانی همچنان میتوانند در خارج از ایران در آزمون شرکت کنند؛ در کشورهایی که برگزاری تافل و جیآرای ادامه دارد. این موسسه همچنین گفته در حال بررسی دامنه، مدت و پیامدهای این تغییر است و راههای احتمالی برای ازسرگیری خدمات را بررسی میکند.
با این حال، تا زمانی که وضعیت حقوقی و تحریمی روشن نشود، داوطلبان داخل ایران با یک بلاتکلیفی جدی روبهرو هستند: نه تاریخ مشخصی برای بازگشت آزمونها وجود دارد و نه مسیر جایگزین کمهزینهای در داخل کشور تعریف شده است.
ثبتنام در ایران متوقف شد
یکی از موسسههای برگزارکننده تافل در ایران نیز در پاسخ به پرسش دویچه وله تایید کرده که با توجه به تحولات و محدودیتهای تازه، برگزاری آزمون در داخل کشور متوقف شده و ثبتنام جدید انجام نمیشود.
این موسسه گفته ممکن است وضعیت فعلی موقت باشد، اما در حال حاضر برنامه روشنی برای زمان ازسرگیری آزمون وجود ندارد. به داوطلبان نیز توصیه شده ارتباط خود را با مرکز آزمون حفظ کنند تا در صورت تغییر شرایط، از جزئیات تازه باخبر شوند.
برای داوطلبانی که پرونده پذیرش دانشگاهی دارند، همین “موقت بودن نامعلوم” مشکل اصلی است. دانشگاهها و برنامههای بورسیه معمولا ضربالاجل مشخص دارند. داوطلب نمیتواند ماهها منتظر بماند تا شاید آزمون دوباره در ایران برگزار شود. بسیاری از آنها اکنون باید میان انتظار، تغییر آزمون، تعویق درخواست یا سفر به کشور دیگر یکی را انتخاب کنند.
تکرار تجربه آیلتس
توقف آزمون زبان در ایران اتفاق تازهای نیست. پیش از این نیز برگزاری آیلتس در ایران متوقف شده بود و داوطلبان زیادی برای شرکت در آزمون ناچار شدند به کشورهایی مانند ترکیه، ارمنستان یا امارات سفر کنند.
یک موسسه برگزارکننده آیلتس در تهران به دویچه وله گفته علت اصلی توقف آزمون، دشواری انتقال پول بوده است. به گفته این موسسه، وقتی امکان پرداخت و تسویه مالی با طرف خارجی وجود نداشته باشد، ادامه برگزاری آزمون در داخل ایران عملی نیست.
همین موسسه میگوید اکنون به داوطلبان راهنمایی میکند که چگونه در کشورهای همسایه آزمون بدهند. اما این راهحل برای همه قابل اجرا نیست. سفر برای آزمون فقط خرید بلیت و گرفتن وقت نیست. داوطلب باید هزینه ارزی آزمون، اقامت، رفتوآمد، پرداخت بینالمللی و گاهی ویزا را هم در نظر بگیرد.
برای بسیاری از متقاضیان، فشار اصلی فقط پول نیست. آنها باید پس از یک سفر پرهزینه و خستهکننده، در محیطی ناآشنا در آزمونی شرکت کنند که نتیجه آن میتواند بر پذیرش دانشگاهی، بورسیه و آینده تحصیلیشان اثر بگذارد.
«همه برنامهام به این آزمون بستگی داشت»
یکی از داوطلبان تافل در تهران به دویچه وله میگوید ماهها برای آزمون آماده شده بود و اکنون توقف برگزاری آن، برنامه تحصیلیاش را به هم ریخته است. او قصد دارد برای مقطع دکترا اقدام کند و میگوید با وجود اینترنت ضعیف، دشواری مکاتبه با دانشگاهها و هزینههای بالا، توانسته با چند استاد ارتباط بگیرد.
به گفته این داوطلب، گرفتن فاند تنها راهی است که میتواند مهاجرت تحصیلی را برای او ممکن کند. اما اگر مجبور شود فقط برای آزمون به کشور دیگری برود، هزینهای تازه به مسیری اضافه میشود که از ابتدا هم سنگین بوده است.
او میگوید نگرانی اصلیاش فقط قیمت بلیت یا اقامت نیست. نامشخص بودن نرخ ارز، برنامهریزی را تقریبا غیرممکن کرده است. او نمیداند تا زمان آزمون، دلار یا یورو چه قیمتی خواهد داشت و همین موضوع اضطرابش را بیشتر کرده است.
داوطلب دیگری نیز میگوید توقف آزمون در ایران یعنی باید هزینه سفر به ترکیه یا ارمنستان، دستکم یک شب اقامت و هزینههای جانبی را به مبلغ اصلی آزمون اضافه کرد. به گفته او، آزمون دادن در شهر خود فرد با آزمون دادن بعد از سفر، خستگی، اضطراب و تغییر محیط قابل مقایسه نیست.
در همین حال، شماری از داوطلبان تافل در ایران با راهاندازی یک کارزار اینترنتی، در حال جمعآوری امضا برای اعتراض به توقف برگزاری این آزمون هستند. آنان میگویند تحریمهایی که با هدف فشار بر حکومت ایران اعمال میشود، نباید به زندگی و آینده مردم عادی منتقل شود.
به گفته معترضان، داوطلبان آزمونهای زبان اغلب دانشجو، فارغالتحصیل یا متقاضی ادامه تحصیل در دانشگاههای معتبر جهان هستند؛ گروهی که ارتباطی با ساختار حکومت ندارند و تنها تلاش میکنند مسیر آموزشی و حرفهای خود را دنبال کنند. از نگاه آنان، محروم کردن این گروه از امکان شرکت در آزمون در داخل ایران، فشار مستقیم بر شهروندانی است که باید از منازعات سیاسی و تحریمی جدا دیده شوند.
بازار واسطهها دوباره فعال میشود؟
تجربه توقف آیلتس نشان داده که وقتی مسیر رسمی در ایران بسته میشود، بازارهای واسطهای و غیررسمی فعالتر میشوند. یکی از داوطلبانی که پیشتر در ترکیه آیلتس داده، به دویچه وله میگوید از طریق یک کانال تلگرامی با فردی آشنا شده که کار ثبتنام آزمون در ترکیه را انجام میداد و هزینه را در ایران به ریال دریافت میکرد.
او میگوید در نهایت توانسته آزمون بدهد و نمره مورد نیازش را بگیرد. به باور او، حتی پیش از محدودیتهای اخیر هم برخی داوطلبان برای گرفتن نتیجه بهتر در بخش گفتاری، ترجیح میدادند در کشور دیگری آزمون بدهند.
اما این مسیر برای همه امن یا در دسترس نیست. استفاده از واسطهها میتواند ریسک مالی داشته باشد. داوطلبانی که بودجه محدودی دارند، ممکن است پول پرداخت کنند، اما با مشکل ثبتنام، تغییر تاریخ، لغو آزمون یا نبود تضمین روبهرو شوند. برای کسانی که فقط یک فرصت زمانی برای ارسال مدارک دارند، چنین ریسکی میتواند بسیار سنگین باشد.
تحریم آموزشی یا فشار بر داوطلبان؟
توقف تافل و جیآرای از نگاه موسسههای آمریکایی، اجرای قانون تحریم است. اما اثر آن در عمل بر داوطلبانی وارد میشود که میخواهند از مسیر آموزش، پذیرش دانشگاهی یا مهاجرت علمی آیندهای متفاوت برای خود بسازند.
تافل و جیآرای هنوز برای بسیاری از دانشگاههای آمریکا، کانادا و برخی کشورها بخشی از مدارک مهم پذیرش هستند. دولینگو نیز در سالهای اخیر به گزینهای محبوبتر تبدیل شده بود، چون هزینه کمتری داشت، آنلاین برگزار میشد و برای داوطلبانی که امکان سفر نداشتند، مسیر سادهتری فراهم میکرد.
اکنون محدود شدن این گزینهها نابرابری میان داوطلبان ایرانی را بیشتر میکند. کسانی که توان مالی دارند، احتمالا به کشور دیگری میروند و آزمون میدهند. اما داوطلبانی که درآمد محدودتری دارند، ممکن است از رقابت پذیرش یا بورسیه عقب بمانند.
به این ترتیب، تحریمی که با هدف فشار بر حکومت ایران تعریف شده، بخشی از هزینه خود را به جوانانی منتقل میکند که نه در تصمیمهای سیاسی نقشی دارند و نه راهی جز آموزش برای ساختن آینده خود میبینند.
دویچه وله فارسی را در واتساپ دنبال کنید
مهاجرت تحصیلی برای ایرانیان پیش از این هم مسیر سادهای نبود. هزینه آزادسازی مدارک، ترجمه رسمی، اپلیکیشن فی، آزمون زبان، مکاتبه با دانشگاهها، دریافت ویزا، بلیت و هزینههای اولیه زندگی در کشور مقصد، مجموعهای از فشارهای مالی ایجاد میکرد. اکنون هزینه سفر برای شرکت در آزمون هم به این فهرست اضافه شده است.
برای داوطلبانی که در شهرهای کوچکتر زندگی میکنند، این هزینه چند برابر احساس میشود. آنها ابتدا باید خود را به تهران یا شهری برسانند که امکان سفر خارجی از آن وجود دارد، سپس به کشور مقصد بروند، محل اقامت پیدا کنند، آزمون بدهند و بازگردند. همه این مراحل باید در زمانی انجام شود که ضربالاجل دانشگاهها نزدیک است.
این وضعیت ممکن است بخشی از داوطلبان را از ادامه مسیر منصرف کند، بهویژه کسانی که هنوز پذیرش قطعی یا فاند ندارند و باید تمام هزینهها را از پسانداز شخصی بپردازند.
در چنین شرایطی، آزمون زبان دیگر فقط یک مرحله فنی در پرونده پذیرش نیست. خود آزمون به یک مانع اقتصادی، اداری و روانی تبدیل شده است.
