پس از موجهای گرما، خشکسالی و خسارت میلیاردی در آلمان، فریدریش مرتس از ضرورت تشدید مقابله با تغییرات اقلیمی سخن گفته است؛ تغییری که منتقدان میگویند باید به اقدامات عملی دولت منجر شود.پس از تابستانی که موجهای گرمای شدید، خشکسالی، آتشسوزی و کاهش سطح آب رودخانهها بخشهایی از آلمان را تحت تاثیر قرار داد، فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان میگوید دولت باید هم برای مهار تغییرات اقلیمی اقدامات بیشتری انجام دهد و هم خود را برای پیامدهای آن آمادهتر کند.
مرتس روز سهشنبه ۲۵ اوت در آغاز نشست دو روزه کابینه در نویهاردنبرگ، در نزدیکی برلین گفت، آلمان باید از شرایط شدید آبوهوایی تابستان امسال “درسهای بلندمدت” بگیرد.
مرتس در آغاز نشست دو روزه کابینه گفت: «ما باید تغییرات اقلیمی را بیش از پیش مهار کنیم و همزمان خود را بهتر با پیامدهای آن سازگار کنیم.»
به گفته او، این بزرگترین اقتصاد اتحادیه اروپا در ماههای اخیر متحمل خسارت قابل توجهی شده است.
این موضعگیری در شرایطی مطرح میشود که دولت مرتس به دلیل عملکردش در حوزه اقلیم با فشار فزاینده مخالفان سیاسی و گروههای محیطزیستی روبهروست.
تابستان پرهزینه برای آلمان
موج گرمای اواخر ژوئن، دمای هوا در آلمان را سه روز پیاپی به رکوردهای تازه رساند و دما از ۴۲ درجه سانتیگراد عبور کرد.
بر اساس آمار رسمی ذکرشده در گزارش خبرگزاری فرانسه، حدود ۱۴ هزار مرگ مرتبط با گرما در سال جاری در آلمان ثبت شده است.
پیامدها به سلامت عمومی محدود نمانده است. آتشسوزیهای طبیعی، آسیب به محصولات کشاورزی و افت سطح آب رودخانهها نیز مشکلاتی ایجاد کردند. کاهش سطح آب برخی رودخانهها، مسیرهای مهم کشتیرانی را با محدودیت روبهرو کرده است، موضوعی که برای اقتصادی وابسته به حملونقل صنعتی اهمیت ویژهای دارد.
هزینه اقتصادی این وضعیت نیز قابل توجه ارزیابی شده است. مطالعهای از گرینپیس هزینه تابستان شدید ۲۰۲۶ برای اقتصاد آلمان را دستکم ۳۶ میلیارد یورو برآورد کرده است.
این رقم مجموعهای از خسارتها، از کاهش بهرهوری و هزینههای سلامت گرفته تا آسیب محصولات کشاورزی و اختلال در کشتیرانی رودخانهای را دربرمیگیرد.
اقتصاد یا اقلیم؟
دولت ائتلافی مرتس تاکنون تلاش کرده میان سیاستهای اقلیمی و احیای اقتصاد کمرمق آلمان توازن برقرار کند. ائتلاف محافظهکار دموکراتمسیحی و سوسیالمسیحی به رهبری مرتس بارها بر این نکته تاکید کرده که سیاستهای اقلیمی نباید فشار بیشتری بر اقتصاد وارد کنند.
اما تابستان امسال این معادله را دشوارتر کرده است. اگر خسارت ناشی از گرما، خشکسالی و اختلال در حملونقل میلیاردها یورو هزینه ایجاد کند، سازگار شدن با تغییرات اقلیمی نیز خود به یک مسئله اقتصادی تبدیل میشود.
در همین حال، یک کمیسیون کارشناسی در ماه مه پیشبینی کرده بود که آلمان به اهداف قانونی خود برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای تا سال ۲۰۳۰ نخواهد رسید.
مرتس از دو جهت تحت فشار قرار دارد. سبزها و فعالان محیطزیست دولت را متهم میکنند که در برابر ابعاد بحران اقلیمی به اندازه کافی سریع عمل نمیکند. در سوی دیگر، حزب راست افراطی آلترناتیو برای آلمان که بر اساس گزارش خبرگزاری فرانسه در نظرسنجیها پیشتاز است، اجماع علمی درباره نقش انسان در تغییرات اقلیمی را رد میکند.
فلیکس باناشاک، رهبر حزب سبزها، از اظهارات جدید صدراعظم استقبال محتاطانهای کرده است.
باناشاک گفت: «پس از هفتهها سکوت و کماهمیت جلوه دادن موضوع، دولت سرانجام درباره حفاظت از اقلیم و سازگاری با آن صحبت میکند.»
اما به گفته او، این تغییر لحن تنها زمانی قابل باور خواهد بود که دولت مرتس مسیر خود را به شکل اساسی تغییر دهد، بهویژه در زمینه گذار به انرژیهای سبز.
در داخل دولت نیز اختلافنظرهایی وجود دارد. برخی سیاستمداران حزب سوسیالدموکرات پیشنهاد کردهاند که حفاظت از اقلیم جایگاه قویتری در قانون اساسی پیدا کند، پیشنهادی که با استقبال محافظهکاران ائتلاف دموکراتمسیحی و سوسیالمسیحی (CDU/CSU) روبهرو نشده است.
از تغییر لحن تا تغییر سیاست
هنوز مشخص نیست اظهارات مرتس به سیاستهای تازه و مشخصی منجر خواهد شد یا نه. او بر دو مسیر همزمان تاکید کرده است که کاهش بیشتر عوامل موثر بر تغییرات اقلیمی و آماده کردن آلمان برای پیامدهایی که دیگر نمیتوان بهطور کامل از آنها جلوگیری کرد.
فعالان گرینپیس در خارج از محل نشست کابینه تلاش کردند همین فشار را به تصویر بکشند. آنها یک خودروی آتشنشانی همراه با بنری با مضمون “مرتس، آتش را خاموش کن” مستقر کردند.
پس از تابستان ۲۰۲۶، بحث اقلیمی در آلمان دیگر فقط درباره اهداف کاهش انتشار در سالهای آینده نیست. خسارت به کشاورزی، سلامت، بهرهوری و حملونقل نشان داده است که هزینه تغییرات اقلیمی هماکنون نیز وارد صورتحساب اقتصادی این کشور شده است.
