محمدباقر قالیباف، از فرماندهان قدیمی سپاه پاسداران است که حالا از اصلیترین تصمیمگیرندگان در جمهوری اسلامی به شمار میرود؛ جایی در تقاطع میدان و دیپلماسی. این گزارش زندگی سیاسی قالیباف را در هفت قاب روایت میکند.محمدباقر قالیباف، متولد اول شهریورماه سال ۱۳۴۰ در طرقبه مشهد، از اعضای قدیمی سپاه پاسداران است. رسانههای حکومتی درباره او نوشتهاند که “از ۱۶ سالگی وارد فعالیت سیاسی و اجتماعی” شد و پیش از انقلاب سال ۱۳۵۷، در مسجد مشهد از جمله پای منبر افرادی همچون علی خامنهای، علی تهرانی و عبدالکریم هاشمینژاد مینشست. همشهری علی خامنهای در یکی از مصاحبههایش، از نشستن پای منبر او در مشهد به عنوان “پاتوق” دوران نوجوانیاش یاد کرده است؛ پاتوقی که البته دههها بعدتر نیز همچنان دائر ماند.
۱-قالیباف جوان کنار پدرش در جبهه
با شروع جنگ ایران و عراق، قالیباف در ۱۸ سالگی راهی جبههها شد و به عضویت سپاه پاسداران درآمد. طبق خاطرات و روایتهای برخی نظامیان از دوران جنگ، مسئولیتهای قالیباف عمدتا به اطلاعات عملیات مربوط میشد اما خیلی زود به سمتهای مهمی رسید و از جمله فرمانده لشکر ۵ نصر خراسان و ۲۵ کربلا شد. این تصویری کمتر دیدهشده از قالیباف جوان کنار پدرش در جبهههاست.
۲- کنار “حاج قاسم” و احمد کاظمی
قالیباف به مناسبتهای مختلف بویژه زمانی که نامزد انتخابات ریاست جمهوری یا مجلس شورای اسلامی شده اغلب خاطراتی از دوران جنگ و همنشینیاش با فرماندهان سپاه روایت میکند و رسانههای نزدیک به او نیز عکسهایی مربوط به همان دوران منتشر میکنند.
بیشتر بخوانید: درباره مجتبی خامنهای چه میدانیم؟
طی همه این سالها اما بسیاری از همرزمان و رفقای نزدیک قالیباف به شکلهای مختلف کشته شدند. این تصویری از قالیباف در کنار رفیق قدیمیاش، قاسم سلیمانی است؛ کمی آن طرفتر، احمد کاظمی، فرمانده نیروی زمینی سپاه هم دیده میشود.
“حاج قاسم” ۱۳ دیماه سال ۱۳۹۸ بر اثر حمله پهپادی آمریکا به فرودگاه بغداد کشته شد؛ احمد کاظمی هم ۱۴ سال پیشتر در دیماهی دیگر بر اثر سقوط هواپیمای نظامی همراه با جمعی دیگر از سپاهیان کشته شد.
حالا از این جمع در قاب بالا تنها قالیباف باقی مانده است.
۳-پشت سر محسن رضایی؛ پایین تصاویری از هاشمی و منتظری
ریشه بخش بزرگی از مناسبات سیاسی در جمهوری اسلامی، به سالهای جنگ با عراق بازمیگردد؛ به این ترتیب، جنگ فقط به یک تجربه نظامی برای مقامات جمهوری اسلامی محدود نماند بلکه به شکلگیری شبکهای از افراد نزدیک به هم منجر شد که تا سالها بلکه دههها در معادلات سیاسی و حتی امنیتی نظام دست در دست یکدیگر باقی ماندند. از جمله آنها مثلا میتوان به اعضای گردان موسوم به “حبیببن مظاهر” از لشکر “محمد رسولالله” اشاره کرد؛ از این لشکر، مجتبی خامنهای حالا رهبر سوم جمهوری اسلامی لقب گرفته و شماری از دیگر اعضای آن همچون علیرضا پناهیان، مهدی طائب، علی فضلی و حسن محقق با جمع شدن دور مجتبی خامنهای به مهمترین چهرههای اطلاعاتی و امنیتی جمهوری اسلامی تبدیل شدند.
در این تصویر مربوط به دوران جنگ، قالیباف پشت سر محسن رضایی دیده میشود؛ زیر عکسهایی از علی اکبر هاشمی رفسنجانی و البته حسینعلی منتظری؛ قائممقامی که به مقام رهبری نرسید. برخی رسانههای حکومتی در توصیف این قاب نوشتهاند “سه نامزد ریاست جمهوری در یک تصویر”؛ اشاره آنها به محمدباقر قالیباف، محسن رضایی و علیاکبر هاشمی رفسنجانی است.
۴-امضای قالیباف پای نامه تهدیدآمیز سپاهیان به محمد خاتمی
پس از اعتراضهای دانشجویی ۱۸ تیرماه ۱۳۷۸ شماری از سپاهیان، از جمله قالیباف، فرمانده وقت نیروهای هوایی سپاه، در نامهای تهدیدآمیز به محمد خاتمی، رئیس جمهور وقت نوشتند که کاسه صبرشان لبریز شده و افزودند: «تا كی با اشک بنگريم و خون دل بخوريم و با هرج و مرج و توهين، تمرين دموكراسی كنيم و به قيمت از دست رفتن نظام صبر انقلابی داشته باشيم؟» قالیباف چندی بعد با حکمی از سوی علی خامنهای، فرمانده نیروی انتظامی شد.
این قابی از محمدباقر قالیباف، در زمان فرماندهی نیروی انتظامی است؛ در این تصویر عبدالواحد موسوی لاری، وزیر کشور وقت، محمد خاتمی، رئیس جمهور وقت، در کنار نظامیانی همچون یحیی رحیم صفوی و حسن فیروزآبادی دیده میشوند.
۵- “دکتر-خلبانی” که رئیس جمهور نشد
چهار خیز بلند قالیباف در قالب نامزد یا یکی از نامزدهای احتمالی برای ریاست جمهوری در سالهای ۱۳۸۴، ۱۳۸۸، ۱۳۹۲ و ۱۳۹۶ ناکام ماند؛ چه به عنوان “دکتر-خلبان” و چه در قالب چهرهای به اصطلاح “نواصولگرا”. برخی رسانههای نزدیک به جریان موسوم به اصولگرایی و هوادار قالیباف سعی کردند تا چهرهای تکنوکرات از او ارائه دهند؛ آنچنانکه مثلا حتی پا را فراتر نهادند و او را “رضاخان حزباللهیها” نامیدند.
برخی سخنان قالیباف و مواضع سایر نامزدها درباره او در جریان مناظرهها و رقابتهای انتخاباتی همچنان در یادها مانده است. مثلا در جریان مناظرههای انتخاباتی سال ۱۳۹۲ حسن روحانی درباره برخورد با اعتراضهای دانشجویی سال ۱۳۸۲ در تهران و طرشت خطاب به قالیباف گفت: «آقای قالیباف خیلی دلم نمیخواست بگویم اما شما مرا ناچار کردید، آنجا [جلسه شورای امنیت کشور] شما میگفتید دانشجویان بیایند تا ما گاز انبری برنامه داریم تا کار را تمام کنیم. ما میگفتیم راه این نیست که مجوز بدهیم بعد گاز انبری آنها را دستگیر کنیم.»
این تصویری کمتردیدهشده از قالیباف در حال خلبانیِ پروازی است که علی لاریجانی نیز مسافر آن است.
۶-از پرونده املاک نجومی تا “سیسمونیگیت”
نام قالیباف با پروندههای کلانی از رانت و فساد گره خورده؛ او البته آنچنان در آشیانه قدرت جمهوری اسلامی بوده که تا کنون بابت هیچکدام از این پروندهها و اتهامها به دادگاه فراخوانده نشده است.
بیشتر بخوانید: زندگی سیاسی حسینعلی منتظری در هفت قاب
از مشهورترین این اتهامات پرونده موسوم به”املاک نجومی شهرداری” بود که در آن زمینها و خانههایی با مبلغی بسیار کمتر از ارزش واقعی به شماری از مقامات تعلق گرفت. سایت معمارینیوز به مدیر مسئولی یاشار سلطانی برای نخستینبار نامهای از سازمان بازرسی کل کشور منتشر کرد که در آن شهرداری تهران تحت مدیریت قالیباف به “ارتشا، اختلاس و کلاهبرداری” و “تضییع اموال عمومی” به مبلغ ۲۲۰۰ میلیارد تومان متهم شد.
از جمله دیگر موارد، فساد مربوط به واگذاریِ تقریبا رایگان هزاران متر مربع زمین به موسسهای است که همسرش، زهرا السادات مشیر، عضو هیات امنای آن بود. این تصویری است از قالیباف هنگام تقدیر از همسرش.
حواشی مربوط به خانواده قالیباف تا کنون بارها بر صدر خبرها نشسته است؛ مثلا فروردینماه سال ۱۴۰۰، تصاویری از سفر همسر و دختر محمدباقر قالیباف همراه با داماد او به ترکیه منتشر شد که نشان میداد آنها در اوج بحران اقتصادی در ایران برای خرید سیسمونی به ترکیه رفته بودند و با دستکم ۱۹ چمدان و اضافهبار به کشور بازگشتند؛ پروندهای که از سوی رسانهها و کاربران “سیسمونیگیت” لقب گرفت.
۷-مختصات سیاسی جدید قالیباف در عصر رهبری مجتبی
قالیباف را میتوان از سپاهیان معتمد بیت خامنهای دانست؛ از سالهای نوجوانی پای منبر پدر نشست و با پسر نیز نشست و برخاست.
حالا اما پس از کشتهشدن علی خامنهای، آن “پاتوق” قدیمی قالیباف، تا حدود زیادی دستخوش دگرگونی شده؛ پسر در حالی برجای پدر نشسته و به صندلی رهبری جمهوری اسلامی تکیه زده که بسیاری از مقامات و فرماندهان نظامی جمهوری اسلامی در یک سال گذشته کشته شدهاند. در غیاب آنها که دیگر نیستند، محمدباقر قالیباف را شاید بتوان از معتمدان اصلی مجتبی خامنهای دانست.
این قابی معنادار از قالیباف بین مجتبی خامنهای و وحید حقانیان است. قالیباف دست راست رهبر کنونی نشسته؛ شاید توصیفی کوتاه از موقعیت سیاسی کنونیاش.
اینها هفت تصویر از زندگی سیاسی محمدباقر قالیباف است؛ طراح “حملات گازانبری” به معترضان، حالا از تصمیمگیرندههای اصلی در جمهوری اسلامی است بهطوری که برای پایان جنگ، به مذاکره با آمریکا مینشیند؛ جایی در تقاطع میدان و دیپلماسی.
قاب هشتم از زندگی سیاسی محمدباقر قالیباف را شما حدس بزنید.
