سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی میگوید که ایران “برنامهای برای بازرسی آژانس از تاسیسات آسیبدیده” در جریان جنگ ندارد. اسماعیل بقائی ادعا کرد که “در این زمینه اساسا شیوهنامهای وجود ندارد”.جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران روز شنبه ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد که در پی آن، شماری از اصلیترین مقامات حکومت ایران از جمله علی خامنهای کشته شدند. چهل روز بعد، تهران و واشنگتن بر سر آتشبسی دوهفتهای توافق کردند که سپس تمدید شد.
دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا روز یکشنبه ۱۴ ژوئن (۲۴ خرداد) با انتشار پیامی از نهایی شدن توافق با تهران خبر داد. دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی ایران نیز با انتشار بیانیهای دستیابی به توافق با آمریکا برای پایان جنگ را تایید کرد.
سرانجام متن یادداشت تفاهم خاتمه جنگ میان ایران و آمریکا بامداد روز پنجشنبه ۲۸ خرداد ۱۴۰۵ توسط رؤسای جمهور دو کشور به امضا رسید.
مذاکرات و گفتوگوها میان هیاتهایی از جمهوری اسلامی و آمریکا برای اجرای این تفاهم با حضور کشورهای میانجی در حالی ادامه دارد که بسیاری از ناظران مستقل، آتشبس کنونی میان تهران و واشنگتن را بویژه به دلیل ادامه حملات اسرائیل علیه مواضع حزبالله در لبنان، “شکننده” میدانند.
مقامات آمریکا و جمهوری اسلامی هر کدام خود را برنده تفاهم مزبور میدانند و در عین حال تاکید میکنند که در صورت نقض این تفاهم از سوی طرف مقابل، برای از سرگیری درگیری نظامی از آمادگی لازم برخوردارند.
جدیدترین خبرها درباره جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی و تحولات پس از آن را اینجا دنبال کنید:
جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران
بقائی: برنامهای برای بازرسی آژانس از تاسیسات اتمی آسیبدیده در جنگ نداریم
به گفته اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، ایران “نه دیداری با رافائل گروسی (مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی) در سوئیس داشته و نه برنامهای برای بازدید آژانس از سایتهای آسیبدیده در جنگ دارد.”
او روز سهشنبه ۲۳ ژوئن (۲ تیرماه) در نشستی خبری تصریح کرد: «در این خصوص هیچ شیوهنامهای وجود ندارد. ما روال جاری را بر اساس انپیتی ادامه خواهیم داد.»
پیشتر اخباری در رسانههای غربی به نقل از بقائی منتشر شده بود که ایران اجازه بازرسی از تاسیسات هستهای که آسیب دیدهاند را نمیدهد.
سخنگوی وزارت خارجه ایران در بخشی از اظهارات خود در این نشست خبری بر استقلال ایران در تصمیمگیری در مورد اموال آزادشده تأکید کرد و گفت: «ما هر طور صلاح بدانیم، برای اموال آزادشده خود تصمیم میگیریم و هیچ محدودیتی در این رابطه وجود ندارد. من هم ادعای رسانهای درباره نحوه خرج کردن داراییهای مسدود شده ایران را دیدم و برای ما جالب است که فلسفه آنها برای فروپاشی ایران به ثروتمند کردن کشاورزان آمریکایی تقلیل پیدا کرده است.»
دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا روز دوشنبه ۲۲ ژوئن (اول تیرماه) در حضور خبرنگاران در کاخ سفید گفت، پولهای آزادشده قرار است فقط “برای خرید مواد غذایی از آمریکا استفاده شود” و به این ترتیب به “آمریکا و کشاورزان این کشور بازخواهد گشت”.
رئیس جمهور آمریکا در ادامه اظهارات خود در این مورد افزود: «تمامی پول از طریق خرید مواد غذایی و خواروبار از ایالات متحده بازمیگردد؛ موادی که آنها [ایران] به شدت به آن نیاز دارند و باید خوراک ۹۱ میلیون نفر را تأمین کنند.»
جیدی ونس، معاون ریاست جمهوری آمریکا نیز پیشتر اظهاراتی مشابه بیان کرده بود.
بقائی در چارچوب واکنش خود به این مسئله گفت، “تصمیمگیری درباره خرید کالا بر عهده نهادهای مرتبط، از جمله وزارت کشاورزی، است و این نهادها بر اساس قیمت و کیفیت کالاها تصمیمگیری میکنند.”
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی در این نشست همچنین به نقش کشورهای منطقه در جنگ علیه جمهوری اسلامی اشاره کرد و گفت: «ما شواهد و ادله کافی در اختیار داریم که نشان میدهد برخی از کشورهای منطقه در جریان جنگ نقش فعالی علیه ما داشتهاند.»
به گفته بقائی جمهوری اسلامی از این موضوع “نمیگذرد و آن را “مستندسازی و پیگیری” خواهد کرد. او اضافه کرد: «هر طرفی که به هر نحوی، از جمله از طریق در اختیار گذاشتن سرزمین، امکانات یا فضای خود، در جنگ علیه جمهوری اسلامی کمک کرده باشد، مسئولیت بینالمللی خواهد داشت و حتما از هر فرصت و ابزاری برای پیگیری این موضوع استفاده میکنیم.»
یکی از نکات مهمی که در تفاهمنامه ایران و آمریکا گنجانده شده، وضعیت لبنان است. نارضایتی اسرائیل از این مسئله، تفاهم و آتشبس میان تهران و واشنگتن را شکننده کرده است. بقائی در نشست خبری خود ادامه حملات به لبنان را “غیرقابل قبول” دانست و گفت: «تعهد آمریکا کاملا روشن است و هیچ عذر و بهانهای برای تداوم حملات اسرائیل در لبنان قابل پذیرش نیست.»
او تأکید کرد که “تعهد به توقف جنگ در لبنان، یکی از اجزای تفاهم آتشبس و یادداشت تفاهم اسلامآباد است.”
تردد کشتیها در تنگه هرمز “افزایش” یافته است
شبکه خبری سیانان بر اساس دادههای پایگاه اطلاعاتی “مارینترافیک” که به روز دوشنبه ۲۲ ژوئن (اول تیرماه) برمیگردد، گزارش داد کهدستکم ۲۴ کشتی تجاری در ۲۴ ساعت گذشته از تنگه هرمز عبور کردهاند. “مارینترافیک” تردد کشتی و ناوگان های تجاری را در سراسر جهان رهیابی میکند.
به این ترتیب تردد دریایی در این آبراه حیاتی در مقایسه با هفتههای گذشته افزایش یافته است.
به گزارش سیانان، ۲۴ کشتی مزبور از جمله شامل هشت نفتکش و دو کشتی باری بودند که از خلیج فارس خارج شدند. همچنین هشت نفتکش و شش کشتی باری نیز در همین بازه زمانی وارد خلیج فارس شدند.
این آمار در مقایسه با سطح پایین تردد دریایی در بخش عمده دوره جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی که از اسفندماه آغاز شد، نمایانگر افزایشی درخور توجه است، اگر چه حجم تردد هنوز هم فاصله زیادی با شرایط پیش از جنگ دارد.
به نوشته سیانان، پیش از آغاز درگیریها، بهطور متوسط روزانه حدود ۱۱۰ کشتی از تنگه هرمز عبور میکردند؛ رقمی که با وضعیت فعلی قابل قیاس نیست و نشان میدهد که حجم کنونی تردد هنوز به شرایط عادی بازنگشته است.
“پیگیری اجرای تمام بندهای تفاهمنامه”، هدف سفر پزشکیان به پاکستان
مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران برای دیدار با مقامات پاکستانی راهی اسلامآباد شده است. او روز سهشنبه ۲۳ ژوئن (۲ تیرماه) با انتشار پستی در شبکه ایکس (توئیتر سابق) نوشت: «پیشرفت در این مسیر با پایبندی عملی به مسئولیتهای پذیرفتهشده سنجیده خواهد شد. اظهارات خارج از متن توافق شده کمکی به پیشرفت مذاکرات نمیکند.»
به گفته پزشکیان “اثربخشی مذاکرات به پایبندی کامل به تعهدات توافق شده و اجرای دقیق آنها بستگی دارد”.
رسانههای داخل ایران در آستانه سفر پزشکیان به پاکستان به نقل از او نوشتند، “سفری که امروز آغاز میشود، علاوه بر قدردانی از همراهیهای دولت پاکستان، با هدف پیگیری ادامه مسیری انجام میشود که باید تمام بندهای تفاهمنامه در چارچوب قوانین بینالمللی و حق و حقوق ملت ایران به مرحله اجرا برسد و آنچه به امضا رسیده است به صورت کامل عملیاتی شود”.
به نوشته خبرگزاری ایسنا، پزشکیان پیش از سفر به پاکستان تصریح کرد، “در این سفر، تبادلاتی که در حوزههای تجاری، اقتصادی، فرهنگی، امنیتی، نظامی و همچنین صلح و امنیت دنبال میشود، محور گفتوگوها و رایزنیهای مشترک خواهد بود”.
پاکستان در کنار قطر نقش میانجی را در مذاکرات ایران و آمریکا بر عهده دارد.
غریبآبادی از پایان “مذاکرات فنی” چهار کشور خبر داد
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی و رئیس هیأت مذاکرات فنی ایران اعلام کرد گفتوگوهای فنی چهار کشور به پایان رسیده و طرفها بر سر ترتیبات و سازوکار مذاکرات آتی به توافق رسیدهاند.
او پس از نشست کمیته عالیرتبه پیگیری اجرای یادداشت تفاهم که روزهای یکشنبه که تا دوشنبه ادامه داشت، خبر داد که “مذاکرات فنی برای تعیین سازوکارهای اجرایی این تفاهمنامه و بیانیه پایانی نشست نیز برگزار و تفاهمات لازم میان طرفها حاصل شد”.
او با اشاره به توافقهای بهدستآمده افزود که مذاکرات آتی تحت نظر کمیته عالیرتبه و با حضور محمدباقر قالیباف (رئیس مجلس شورای اسلامی)، عباس عراقچی (وزیر خارجه ایران)، جیدی ونس (معاون ریاست جمهوری آمریکا) و نخستوزیران پاکستان و قطر برگزار خواهد شد.
به گفته غریبآبادی طرفها همچنین با تشکیل چهار کارگروه در حوزههای “خاتمه تحریمها، هستهای، بازسازی و توسعه اقتصادی، و نظارت و اجرا” موافقت کردهاند.
معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی متذکر شد که بر اساس تفاهمات کمیته عالیرتبه و بیانیه پایانی مذاکرات، مقرر شده که بین کشورهای عضو یادداشت تفاهم “یک نقطه تماس” برای تسهیل عبور ایمن کشتیهای تجاری از تنگه هرمز ایجاد شود و همچنین یک واحد برای جلوگیری از درگیری در لبنان با مشارکت کشورهای عضو، پاکستان و قطر تشکیل گردد.
بنا بر اظهارات این مقام ارشد، رؤسای هیاتهای فنی چهار کشور بر فعالیت کارگروهها و دو سازوکار یادشده نظارت خواهند داشت و گزارش روند اجرای توافقها را به کمیته عالیرتبه ارائه خواهند کرد.
انتقاد دوباره ترامپ از ناتو به خاطر عدم همراهی علیه ایران
سرخوردگی دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا از عدم همراهی کشورهای عضو ناتو در جنگ ایالات متحده علیه جمهوری اسلامی رفع نشده و او بار دیگر در آستانه سفر دبیرکل پیمان آتلانتیک شمالی به واشنگتن، انتقادات خود از ناتو رو تکرار کرده است.
ترامپ روز دوشنبه ۲۲ ژوئن (اول تیرماه) در کاخ سفید در جمع خبرنگاران مدعی شد، آمریکا صدها میلیون دلار خرج کرد تا از کشورهای اروپایی مقابل روسیه حفاظت کند، اما هنگامی که واشنگتن خود برای جنگ علیه جمهوری اسلامی درخواست کمک کرد، مورد پشتیبانی لازم قرار نگرفت.
رئیس جمهور آمریکا در این رابطه به طور مشخص از بریتانیا، آلمان و ایتالیا نام برد و افزود: «ما این همه پول خرج کردیم و وقتی که شاید به خاطر چیزهایی کوچک تقاضای کمک میکنیم، میگویند: نه، ترجیحا کمک نمیکنیم.»
مقامات آمریکایی تا کنون بارها کشورهای عضو ناتو را به عدم همراهی کافی در جنگ ایالات متحده علیه ایران متهم کردهاند؛ اتهاماتی که این کشورها رد کرده و در این رابطه به رعایت موازین و حقوق بینالملل اشاره کردهاند.
مارک روته، دبیرکل ناتو قرار است امروز سهشنبه ۲۳ ژوئن (۲ تیرماه) برای انجام دیداری دوروزه وارد واشنگتن شود. او در جریان این سفر از جمله با دونالد ترامپ در کاخ سفید و همچنین مقامات ارشد آمریکایی ملاقات خواهد کرد.
دور تازه مذاکرات اسرائیل و لبنان در واشنگتن
نمایندگان بلندپایه اسرائیل و لبنان قصد دارند روز سهشنبه ۲۳ ژوئن (۲ تیرماه) دور تازهای از مذاکرات میان دو کشور را آغاز کنند. یک مقام وزارت خارجه آمریکا در این رابطه به خبرگزاری فرانسه گفت: «هدف از ادامه مذاکرات میان طرفین این است که در کسب توافق صلح و امنیت میان لبنان و اسرائیل پیشرفت حاصل شود.»
این مقام آمریکایی افزود: «ما برای لبنان و اسرائیل این شرایط را فراهم میکنیم که به عنوان دو کشور مستقل با یکدیگر مذاکره کنند.» لبنان و اسرائیل در اصل با یکدیگر مناسبات دیپلماتیک ندارند و رسما در حالت جنگ به سر میبرند.
این پنجمین دور مذاکرات لبنان و اسرائیل از آغاز جنگ اسرائیل علیه حزبالله محسوب میشود؛ سازمانی که این گفتوگوها را رد کرده و در آن حضور ندارد.
حزبالله در اوایل ماه مارس سال جاری میلادی با حملات خود علیه اسرائیل وارد جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی شد؛ حملاتی که به نوبه خود واکنش ارتش اسرائیل و حملات آن به لبنان را به دنبال داشت.
روز گذشته (دوشنبه ۲۲ ژوئن) دفتر ریاستجمهوری لبنان اعلام کرد جوزف عون، رئیس جمهور این کشور، پس از نخستین دور مذاکرات آمریکا و ایران در سوئیس، در تماس تلفنی با جیدی ونس، معاون رئیس جمهور آمریکا، جرد کوشنر، مشاور رئیس جمهور آمریکا، و محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر، در جریان طرح ایجاد یک “سازوکار حل منازعه” برای لبنان قرار گرفته است.
طبق بیانیه دفتر عون، در این تماس تلفنی موضوع “تثبیت آتشبس در لبنان” مورد بحث قرار گرفته و گفتوگوها بر سر راههای جلوگیری از تداوم درگیری و ایجاد سازوکاری برای مهار تنشها متمرکز بوده است.
قالیباف: شرایط تنگه هرمز به قبل از جنگ برنمیگردد
محمدباقر قالیباف، مذاکرهکننده ارشد ایران و رئیس مجلس شورای اسلامی ایران تصریح کرد که تنگه هرمز تحت مدیریت جمهوری اسلامی اداره خواهد شد. خبرگزاری دولتی ایرنا روز سهشنبه ۲۳ ژوئن (۲ تیرماه) به نقل از او نوشت: ««تنگه هرمز هرگز به شرایط پیش از جنگ بازنخواهد گشت و مطابق حقوق بینالملل، تحت اداره جمهوری اسلامی ایران خواهد بود.»
قالیباف با انتشار پیامی در شبکه تلگرامی خود همچنین از “دستاورهای خوب” مذاکرات انجامگرفته در سوئیس سخن گفت و افزود: «به نظر من، این سفر دستاوردهای خوبی داشت، بهویژه در موضوع تنگه هرمز، مذاکرات مربوط به لبنان، مسئله معافیتهای نفتی و همچنین آزادسازی داراییهای مسدودشده.»
اظهارات مذاکرهکننده ارشد ایران یک روز پس از پایان مذاکرات با آمریکا در سوئیس در مورد توافق نهایی برای پایان جنگ مطرح میشود.
تأکید قالیباف بر مدیریت تنگه هرمز توسط ایران در حالی است که بدر بوسعیدی، وزیر خارجه عمان با انتشار پیامی در شبکه ایکس در رابطه با سفر مقامات جمهوری اسلامی به کشورش از “گفتوگوهای سازندهای درباره تفاهمنامه اخیر ایران و آمریکا، بهویژه بند مربوط به تنگه هرمز” سخن گفت و نوشت: «ما [در این گفتوگوها] بر پایبندی به حقوق بینالملل و تضمین عبور ایمن و بدون عوارض کشتیها از این آبراه تاکید کردیم.»
در این بین، اعلام شد که ایران و ایالات متحده توافق کردهاند تا خطوط ارتباطی مستقیمی برای باز نگه داشتن این مسیر حیاتی کشتیرانی و پایان دادن به درگیریها در لبنان ایجاد کنند.
جیدی ونس، معاون ریاست جمهوری آمریکا پیش از آن در یک کنفرانس مطبوعاتی در سوئیس از موافقت تهران با بازگشت بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به ایران و از سرگیری فعالیتهایشان خبر داد و این اقدام را “گامی بسیار مهم” توصیف کرد.
ونس گفت: «ما در مذاکرات هستهای پیشرفت داشتهایم، اما هنوز کارهای زیادی برای انجام دادن وجود دارد.»
معاون ترامپ تصریح کرد: «مذاکرات فنی در طول هفته ادامه خواهد داشت و ما مبنای خوبی برای توافق نهایی گذاشتهایم.»
لویت: ترامپ توافقی را امضا نمیکند که به سود امنیت ملی آمریکا نباشد
کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید، در گفتوگو با شبکه خبری آمریکایی فاکسنیوز گفت که دونالد ترامپ “هرگز توافقی را امضاء نخواهد کرد که به سود امنیت ملی ایالات متحده نباشد”.
به گفته لویت، سیاستهای رئیس جمهور ایالات متحده همواره بر شعار “اول آمریکا” استوار است و ترامپ الویت را به کشور میدهد.
سخنگوی کاخ سفید در مصاحبه با فاکسنیوز ضمن تمجید از “پویایی روزافزون به سوی توافق با ایران” گفت که کمپین فشار بر ایران از سوی دولت ترامپ در حال نتیجهدادن است.
فاکسنیوز در پیامی که در این رابطه در شبکه ایکس (توئیتر سابق) منتشر کرد، نوشت که کاخ سفید با این اظهارات بر آن است که نشان دهد، تلاشهای تازه دیپلماتیک شاهدی است بر موفقیتآمیز بودن رویکرد ترامپ [در قبال ایران].
ترامپ: در صورت عدم پایبندی ایران هر کاری که لازم باشد انجام میدهم
دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا تصریح کرد که در صورت عدم پایبندی جمهوری اسلامی به توافقش با ایالات متحده، دست به “اقدامات لازم” خواهد زد. او دوشنبه ۲۲ ژوئن (اول تیرماه) در گفتوگو با خبرنگاران در کاخ سفید گفت: «اگر ایران به توافقش عمل نکند یا رفتارش نامناسب باشد، کاری را که باید، انجام میدهم.» او از ذکر جزییات بیشتر در مورد “اقدامات لازم” خودداری کرد.
ترامپ اضافه کرد که “تا وقتی که به ما احترام بگذارند اوضاع به خوبی پیش خواهد رفت و اگر احترام نگذارند، اوضاع خوب نخواهد بود”.
او در جریان اظهارات خود به آزادسازی دارییهای جمهوری اسلامی نیز اشاره کرد و افزود که پولهای آزادشده قرار است فقط “برای خرید مواد غذایی از آمریکا استفاده شود” و به این ترتیب به “آمریکا و کشاورزان این کشور بازخواهد گشت”.
رئیس جمهور آمریکا در ادامه اظهارات خود در این مورد گفت: «تمامی پول از طریق خرید مواد غذایی و خواروبار از ایالات متحده بازمیگردد؛ موادی که آنها [ایران] به شدت به آن نیاز دارند و باید خوراک ۹۱ میلیون نفر را تأمین کنند.»
در همین، عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی در واکنش گفت که تهران “براساس یادداشتهای امضا شده هیچ الزامی برای خرید نهادههای کشاورزی از آمریکا ندارد”.
به گزارش خبرگزاری تسنیم او در عین حال متذکر شد: «البته اگر نرخ و کیفیت نهادههای آمریکایی در مقایسه با سایر کشورها مناسبتر باشد، مانعی برای خرید از آن کشور نداریم و اصولاً طی سالهای اخیر خریدهای جهاد کشاورزی از طریق شرکتهای بزرگ آمریکایی و اروپایی بوده است.»
آزادسازی داراییهای ایران یکی از امتیازاتی که جمهوری اسلامی کسب کرده است. دوشنبه (۲۲ ژوئن) اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، اعلام کرد دولت دونالد ترامپ بهطور موقت تحریمهای مربوط به فروش نفت ایران را تعلیق کرده است. او گفت این تصمیم پس از گفتوگوهای آخر هفته میان ایران و آمریکا در سوئیس گرفته شده؛ گفتوگوهایی که او آنها را “سازنده” توصیف کرد.
بر اساس این گزارش، مجوزی عمومی و موقت برای ۶۰ روز صادر شده که به ایران اجازه میدهد تولید، تحویل و فروش نفت خود را بدون تحریم انجام دهد. این معافیت تا ساعت ۱۲ و ۱ دقیقه بامداد ۲۱ اوت اعتبار خواهد داشت و تقریبا شامل همه کشورهای جهان، از جمله خود آمریکا، میشود.
بسنت در شبکه ایکس نوشت ایران متعهد شده است عبور آزاد و باز از تنگه هرمز را تضمین کند و همچنین به بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی اجازه ورود به کشور را بدهد. او گفت صدور این مجوز موقت نفتی بخشی از چارچوب تفاهمی است که در آن، ایران در برابر این امتیازها تعهدات مشخصی را پذیرفته است.
