نیروهای امنیتی عراق در منطقه “جرفالصخر”، یکی از پایگاههای اصلی گروه مسلح کتائب حزبالله، مستقر شدند. این اقدام بر اساس توافقی صورت گرفته که هدف آن محدود کردن نفوذ قدرتمندترین گروه شبهنظامی شیعه متحد ایران در عراق است.علی الزیدی، نخستوزیر عراق، اوایل هفته جاری به نیروهای امنیتی این کشور دستور داد علیه کتائب حزبالله اقدام کنند. مقامهای عراقی این گروه را متهم کردهاند که در منطقه “جرفالصخر” شبکهای برای قاچاق نفت را اداره میکند و از طریق آن، نفت متعلق به دولت عراق را به ارزش صدها میلیون دلار بهصورت غیرقانونی از کشور خارج میکند.
کتائب حزبالله که از سوی ایالات متحده بهعنوان یک گروه تروریستی شناخته شده است، اتهامات مربوط به قاچاق نفت را رد کرده است.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
این اتهامات به بازداشتهایی منجر شده و همین موضوع نگرانیهایی را درباره احتمال واکنش مسلحانه این گروه ایجاد کرده است.
کتائب حزبالله از جمله گروههایی است که از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی، مسئولیت حملاتی علیه نیروهای آمریکایی در کشورهای حوزه خلیج فارس را بر عهده گرفتهاند.
روز جمعه ۲۰ نوامبر کاروانی از خودروهایی که پرچم عراق را حمل میکردند، به سمت جرفالصخر حرکت کرد و سربازان حکومت مرکزی عراق در مرکز این منطقه مواضع خود را مستقر کردند.
پیش از آن، مقامهای ارشد امنیتی عراق در یک نشست خبری اعلام کرده بودند که نیروهای دولتی مسئولیت حفاظت از این منطقه را بر عهده خواهند گرفت.
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
بر اساس توافقی که با میانجیگری سیاستمداران شیعه حاصل شده است، انتظار میرود اعضای کتائب حزبالله به مناطق دیگری از عراق منتقل شوند.
عراق یکی از تولیدکنندگان بزرگ نفت در جهان است و همزمان روابط نزدیکی با ایالات متحده و ایران دارد.
سفر فرمانده سپاه قدس به بغداد
بر اساس این توافق، قرار است روز شنبه ۲۱ نوامبر یک مقر امنیتی در جرفالصخر افتتاح شود تا بر روند انتقال مسئولیتها و تحویل این منطقه نظارت کند.
خبرگزاری رسمی عراق گزارش داده است که نیروهای پلیس این کشور تأمین امنیت یک خط لوله نفت در جرفالصخر را آغاز کردهاند.
صباح النعمان، سخنگوی فرمانده کل نیروهای مسلح عراق، در نشست خبری گفت: «امروز لحظهای تاریخی است که در آن نیروهای مسلح عراق ثابت میکنند سپر ملت، عامل حفظ امنیت و ضامن ثبات امنیتی برای مردم این کشور هستند.»
در نشانهای از اهمیت و حساسیت وضعیت، چهرههای سیاسی شیعه عراق اعلام کردند که اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ، روز دوشنبه وارد بغداد شد تا به کاهش تنشها با کتائب حزبالله کمک کند. ایران مخالف خلع سلاح کتائب حزبالله و گروههای دیگر حشدالشعبی است.
تاکنون پس از تحقیقات متمرکز بر منطقه جرفالصخر در استان بابل، ۹ مقام ارشد امنیتی و نفتی از سمتهای خود برکنار شدهاند.
جرفالصخر یکی از پایگاههای اصلی کتائب حزبالله است و در حدود ۵۰ کیلومتری جنوب بغداد قرار دارد.
هرگونه رویارویی مستقیم با متحدان شبهنظامی ایران که از تسلیحات سنگین برخوردارند، میتواند برای دولت عراق بسیار پرهزینه و خطرناک باشد.
پنج سال پیش، پس از آنکه یکی از نخستوزیران پیشین عراق دستور سرکوب مشابهی علیه این گروههای مسلح را صادر کرد، محل اقامت نخستوزیر در بغداد هدف حمله پهپادی قرار گرفت؛ حملهای که مقامهای عراقی در آن زمان آن را تلاش برای ترور نخستوزیر وقت توصیف کردند.
خودداری شبهنظامیان از خلع سلاح
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، علی الزیدی را برای خلع سلاح گروههای شبهنظامی که در همبستگی با تهران به نیروها و تأسیسات آمریکایی در عربستان سعودی و امارات متحده عربی حمله کردهاند، تحت فشار قرار داده است.
این حملات از زمانی آغاز شدهاند که آمریکا و اسرائیل در اواخر ماه فوریه حملات خود علیه ایران را آغاز کردند.
کتائب حزبالله و دیگر گروههای شبهنظامی که همگی دارای روابط نزدیکی با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هستند، تاکنون از تحویل سلاحهای خود به دولت عراق خودداری کردهاند.
کتائب حزبالله پس از حمله آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳ تأسیس شد و یکی از بانفوذترین اعضای گروه موسوم به”مقاومت اسلامی عراق” به شمار میرود.
“مقاومت اسلامی عراق” ائتلافی متشکل از سازمانهای مسلح شیعه تندرو است که از حمایت ایران برخوردار است.
کتائب حزبالله در جریان جنگ تحت رهبری آمریکا و درگیریهای فرقهای دهه ۲۰۰۰، بهسرعت بهدلیل حملات مرگبار علیه اهداف نظامی و دیپلماتیک شهرت پیدا کرد.
این گروه در آن دوران از تکتیراندازها، راکتها، خمپارهها و بمبهای کنار جادهای برای انجام حملات خود استفاده میکرد.
نفوذ گسترده ایران در عراق
حمله نظامی آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳ به حکومت صدام حسین، دشمن دیرینه ایران پایان داد.
از آن زمان، تهران بهتدریج نفوذ خود را در عراق گسترش داد و از طریق روابط مستحکم با دهها گروه شبهنظامی شیعه برخوردار از تسلیحات سنگین و همچنین سیاستمداران عراقی، جایگاه خود را در این کشور تثبیت کرده است.
مقامهای امنیتی عراق میگویند زرادخانه گروههای شبهنظامی شامل تسلیحاتی همچون تفنگهای تهاجمی و مسلسلها، موشکهای هدایتشونده ضدتانک، خمپارهاندازها، راکتهای هدایتشونده دقیق، پهپادهای مسلح و برخی توانمندیهای موشکهای بالستیک و کروز کوتاهبرد است.
کتائب حزبالله بازوی سیاسی مخصوص به خود را نیز دارد که حزب”حقوق” نامیده میشود و پنج نماینده در پارلمان عراق دارد.
در یک گزارش رسمی عراق آمده است که این گروه از طریق فعالیتهای اقتصادی مختلف، از جمله ساختوساز، مسکن، تجارت، گردشگری و مبادلات ارزی نیز درآمد کسب میکند.
با این حال، کتائب حزبالله این موضوع را رد کرده و میگوید فعالیتهایش صرفاً در راستای تأمین امنیت عراق است.
جایگاه کتائب حزبالله در حشدالشعبی
گروههای شبهنظامی نزدیک به ایران، از جمله کتائب حزبالله، در عراق از جایگاهی نیمهرسمی برخوردارند؛ وضعیتی که به گفته منتقدان، زمینه را برای فعالیت این گروهها بدون پاسخگویی و مجازات فراهم میکند.
کتائب حزبالله گروهی مخفی است که ساختار رهبری علنی و اعلامشدهای ندارد و هزاران نیروی نظامی آموزشدیده و باتجربه در اختیار دارد.
این گروه چندین گردان در ساختار “نیروهای حشد الشعبی” عراق دارد. حشد الشعبی مجموعهای از گروههای مسلح است که در سال ۲۰۱۴ برای مبارزه با داعش تشکیل شد و بعدها بهعنوان یک نیروی امنیتی رسمی در عراق به رسمیت شناخته شد.
اعضای این گروهها حقوق خود را از دولت عراق دریافت میکنند و برخی از اعضای کتائب حزبالله، از جمله افرادی که آمریکا آنها را تروریست میداند، در ساختار حشد الشعبی دارای سمتهای ارشد هستند.
اگرچه کتائب حزبالله از نظر قانونی و ساختاری، بهعنوان بخشی از حشد الشعبی زیر نظر نخستوزیر عراق قرار دارد، اما این گروه اغلب خارج از سلسله مراتب فرماندهی دولت عمل میکند.
بیشتر بخوانید: سفیر ایران در عراق: ترامپ خواستار انحلال حشدالشعبی شده است
همچنین این گروه بارها در برابر مواضع و درخواستهای دولت عراق مبنی بر توقف حملات علیه نیروهای آمریکایی مقاومت کرده و آنها را به چالش کشیده است.
در ماه اوت ۲۰۲۶، نیروهای ویژه عراق که مستقیماً به نخستوزیر گزارش میدهند، رئیس دستگاه اطلاعاتی گروه همسو با ایران، یعنی “حرکت النجباء” ، را به اتهام دست داشتن در حملات پهپادی علیه منافع آمریکا بازداشت کردند.
این بازداشت که ۴۸ ساعت طول کشید، تهدیدهای این گروه به اقدامات تلافیجویانه را در پی داشت.
در نهایت، مداخله چهرههای ارشد سیاسی شیعه مانع از تشدید بیشتر تنشها شد.
یک هفته بعد، نیروهای ویژه عراق چهار عضو گروه شبهنظامی را به اتهام تسهیل حملات علیه منافع آمریکا بازداشت کردند.
